Towards integration and differentiation in environmental health risk governance. An international comparative quick-scan of policies

In de loop van de afgelopen decennia kunnen in Nederland verscheidene verschuivingen in de aanpak van milieugezondheidsrisico’s worden geïdentificeerd. Als reactie op de tekortkomingen van het traditionele sectorale (milieu) beleid heeft de overheid een nieuwe risicobenadering voorgesteld die een geïntegreerde en gedifferentieerde benadering aanmoedigt. Dit impliceert een verhoogde belangstelling voor: inter-sectorale communicatie, de haalbaarheid van normen, een gebiedsgerichte aanpak, het cumulatieve effect van risico's en (maatschappelijke) kostenbatenanalyses als basis voor besluitvorming. Verder wordt er veel aandacht besteed aan het bereiken van een meer transparante besluitvorming, waarin rekening wordt gehouden met de meningen van belanghebbenden (d.w.z. kwalitatieve gegevens) naast de kwantitatieve metingen van een bepaald risico. Hoewel er al wel wat vooruitgang met betrekking tot deze ‘rationele’ mentaliteit is geboekt, blijkt het dat er nog verscheidene hindernissen overwonnen moeten worden (hoe weegt men de meningen van belanghebbenden in besluitvorming, bijvoorbeeld?). Gezien de recente tendensen die in de Nederlandse context zijn waargenomen – en de problemen waarmee men kampt – werd besloten om een internationale evaluatie van diverse nationale benaderingen rondom milieugezondheidsrisico’s te ondernemen. Dit om enerzijds te beoordelen of er vergelijkvare trends elders zichtbaar zijn en anderzijds om te zien of er mogelijke oplossingen voor de Nederlandse problemen gevonden konden worden. De 12 bekeken landen (de Verenigde Staten, Australië en 10 landen in verschillende delen van Europa) werden geëvalueerd op basis van een reeks indicatoren die integratie en differentiatie meten. In het algemeen blijkt het dat de landen inderdaad verschuivingen vertonen die vergelijkbaar zijn met de Nederlandse situatie – hoewel een deel van deze veranderingen zich in de beginfase bevinden en zouden daarom nog verder ontwikkeld kunnen worden. Een gebrek aan (wetenschappelijke) gegevens, complexiteit rondom het wegen van botsende sectorale ambities, de getalsmatige weergave van gezondheidsrisico's, begrotingsbeperkingen en te weinig communicatie (tussen leden van het risicoevaluatie-team en beleidsvormers; tussen verschillende sectoren en met belanghebbenden) werden vermeld als de belangrijkste barrières. De meeste landen hadden ook behoefte aan een meer coherente en gestandaardiseerde benadering voor het aanpakken van milieugezondheidsrisico's. Dit document schetst de belangrijkste tendensen in het internationale milieugezondheidsrisicobeleid, brengt verscheidene elementen naar voren die de basis van een ‘nieuwe’ benadering zouden kunnen vormen en geeft advies voor toekomstig onderzoek. Dit onderzoek is slechts een vluchtige bespreking en kan daarom niet als uitvoerig beschouwd worden.