Taalwetenschappelijke perspectieven in de les: Taalgebruik in de samenleving

In hoofdstuk 19 werd de taalbewustzijntraditie geïntroduceerd als een didactische stroming waarin kennis over taal centraal staat. Belangrijke uitgangspunten zijn aansluiten bij de beleefwereld van de leerlingen en ze stimuleren hun ideeën over taal te delen en taal actief te onderzoeken. Van de docent wordt verwacht dat deze zich als taalgebruiker bewust is van talige patronen en deze weet te vertalen naar leeractiviteiten waarin de leerlingen actief worden betrokken en enthousiast worden gemaakt voor het onderwerp ‘taal’. Als gebruikers van taal in allerlei verschillende situaties zijn leerlingen onbewust al een beetje taalexperts; een mooi aanknopingspunt voor betekenisvol taalonderwijs.

Waar het vorige hoofdstuk stilstond bij taalstructuur en taalverandering, behandelt dit hoofdstuk een selectie van taalgebruiksthema’s uit de samenleving. Op welke verschillende manieren wordt taal gebruikt en welke structurele, sociale, psychologische en politieke kanten kleven hieraan? Op deze manier wordt taalbewustzijnsonderwijs verder uitgewerkt. Allereerst wordt taalbewustzijn gerelateerd aan burgerschap en betekenisvol onderwijs (20.1). Vervolgens staan we stil bij twee kaders waarmee docenten taalbewustzijnslessen kunnen vormgeven, het zogenaamde FREPA en de perspectiefgerichte benadering van taal (20.2). Hierna komen drie interessante aspecten van taalgebruik aan bod, namelijk multimodaliteit, taalvariatie en de macht van taal (20.3). Er zullen voorbeelden worden gegeven die de relevantie van het leren over deze taalonderwerpen voor het vreemdetaalonderwijs illustreren.