De kunst van het steunen, timen en loslaten: nieuwe inzichten door de herhaling van klassiek scaffolding onderzoek

Talendocenten zijn misschien wel de ultieme steigerbouwers in het onderwijs: het talenonderwijs beoogt leerlingen stevig toe te rusten met het ‘gereedschap’ waarmee we denken en leren. Tijdens een taalles zet een docent steeds tijdelijk talige steun neer, zodat de leerlingen zelf het woord durven pakken. Die steun, waarvoor we vaak het Engelse scaffolding (wat steiger betekent) gebruiken, is een krachtige metafoor: je biedt als docent precies de juiste hulp, op het juiste moment, en haalt steun weer weg zodra het kan.
Het idee van scaffolding, hulp op maat door te reageren op wat er nodig is maar met structuur, is bijna vijftig jaar oud. In de jaren ’70 observeerden David Wood en collega’s hoe moeders hun jonge kinderen hielpen bij een pittige puzzeltaak (zie foto’s). De gouden instructieregel uit het oorspronkelijke scaffolding onderzoek klinkt simpel: ‘gaat het goed, doe een stap terug; gaat het mis, help meer.’ Met deze aanpak konden kinderen een taak uitvoeren die eigenlijk te moeilijk voor hen was. Na de introductie van deze metafoor en dit onderwijsconcept wordt scaffolding gezien als een belangrijk instructieprincipe voor leraren.
Ons onderzoeksteam aan de Universiteit Utrecht vroeg zich af: werkt scaffolding echt zo? En werkt het echt zo goed?