Zorgen over gezondheid

Description

Dagblad de Limburger

31 maart 2017 vrijdag Venray,Venlo,Roermond,Weert,Noord-Limburg,Midden-Limburg,Noord/Midden,Midden/West

02; Blz. 2

1147 woorden

Zorgen over gezondheid

DOOR JAN HENSELS

ACHTERGROND VEEHOUDERIJ   De intensieve veehouderij werkt ook op het Limburgse platteland soms als een splijtzwam. In Nederweert komen de lusten en lasten ervan duidelijk aan het licht. In deel 2 van dit vierluik staat de discussie over de veehouderij en gezondheid centraal.   NEDERWEERT W ie stopt deze sluimerende aanslag op onze gezondheid en natuur?'   Het stond in een open brief die veertig bezorgde Nederweertenaren vorig jaar ondertekenden. Zij maakten zich zorgen over de invloed van de intensieve veehouderij.   De ondertekenaars kondigden ook maar meteen een nieuwe politieke beweging aan: Nederweert Anders.   Oud-huisarts Evert Heemstra was een van de ondertekenaars van de brief. Hij maakt zich zorgen over de effecten op de gezondheid van de tientallen veehouderijen in zijn gemeente. Na het beeindigen van zijn huisartsenpraktijk heeft hij zich verdiept in het onderwerp en nu geldt hij als kritisch volger van de intensieve veehouderij. Fijnstof in de lucht bijvoorbeeld draagt bij aan een verminderde longcapaciteit en vergroot de kans op hart- en vaatziekten, zo merkt hij op. Naast fijnstof uit verkeer en industrie krijgt de inwoner van Nederweert volgens hem ook nog een extra portie fijnstof uit de veehouderij voor zijn kiezen. Vooral pluimveebedrijven leveren daaraan een bijdrage.   Rondscharrelende kippen brengen deeltjes fijnstof in de lucht, afkomstig van mest en veren.   Dat meer mensen, ook buiten Nederweert, zich zorgen maken over de combinatie veehouderij en gezondheid blijkt volgens Cor de Nijs van de Kerngroep Limburg Gezonder onder meer uit de opkomst van een recent gehouden debatavond in Deurne over het onderwerp. Negenhonderd mensen kwamen eropaf; politici, artsen, agrariërs en bezorgde burgers. Het leverde soms emotionele discussies op tussen critici en pleitbezorgers van de veehouderij.   De discussie over de relatie intensieve veehouderij en gezondheid in Nederland speelt al ongeveer sinds 2003 toen vogelgriep opdook, zo gaf burgemeester Henk Evers van Nederweert vorig najaar aan tijdens een raadsvergadering. ,,Het kwam in een versnelling door de Q-koortsepidemie.   Dat heeft geleid tot het onderzoek van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, red.)", zei Evers tijdens de vergadering waarin het RIVM-rapport over de relatie veehouderij en de gezondheid besproken werd.   Het bewuste rapport geeft aan dat mensen in de buurt van veebedrijven een geringere longcapaciteit hebben. Het scheelt volgens de onderzoekers 2 tot 5 procent. Ter vergelijking: bij mensen die roken neemt de longcapaciteit met 5 tot 10 procent af . Ook lopen ze meer kans op longontsteking en hebben mensen met de luchtwegaandoening COPD meer last van hun ziekte. De longfunctie wordt nog minder op momenten dat de concentratie van ammoniak, een stof afkomstig van mest, in de lucht hoog is. ,,Deze effecten zijn vergelijkbaar met de schadelijke gezondheidseffecten van verkeer in een stad", stellen de onderzoekers. Het rapport geeft overigens een genuanceerd beeld.   Er staat namelijk ook in dat mensen die in de buurt van een veebedrijf wonen minder vaak astma of neusallergie hebben.   Longontsteking   Het resultaat van drie jaar lang onderzoek in Brabant en Limburg sloeg bij mensen die zich zorgen maken over de veehouderij in als een bom. Recent trok een vervolgonderzoek nog de aandacht. Daaruit blijkt dat mensen die in een straal van een kilometer rond een pluimveehouderij wonen 11 procent meer kans op longontsteking hebben. ,,Mensen kunnen dat niet wegwuiven onder het mom van dat is maar 11 procent. Het is wel degelijk een substantieel percentage. Het betekent een aanzienlijke toename van het aantal mensen dat een longontsteking oploopt. Je spreekt dan toch over een aandoening die zeker voor ouderen levensbedreigend kan zijn", zegt universitair docent milieuepidemiologie Lidwien Smit van de Universiteit van Utrecht, medeauteur van dat laatste onderzoeksrapport.   Volgens onderzoeker Paul Fischer van het RIVM leven Nederlanders gemiddeld negen maanden korter door de fijnstof die in ons land in de lucht zit. Hij erkent dat het dan om fijnstof gaat van zowel verkeer, industrie als andere bronnen zoals lokaal ook veebedrijven.   Mede door het RIVM-rapport krijgt onder meer de uitstoot van fijnstof en endotoxinen - celwanden van dode bacteriën - door veebedrijven meer aandacht. De staatssecretarissen van Infrastructuur en Milieu en van Economische Zaken, de PvdA'ers Sharon Dijksma en Martijn van Dam hebben in overleg met de pluimveesector aangedrongen op maatregelen voor een flinke afname van de uitstoot van fijnstof.   Kippenbedrijven hebben verhoudingsgewijs een flink aandeel in de uitstoot van fijnstof. De Brabantse Milieufederatie noemde in een rapport dit jaar ook zoönosen - ziektes die van dieren, onder meer vee, op mensen kunnen worden overgebracht - 'een sluimerend risico'.   Ook staat de Milieufederatie stil bij de invloed van stank op de leefbaarheid en bij het antibioticagebruik in de veehouderij en het risico op het ontstaan van resistente bacteriën.   Ondanks een forse afname van het gebruik van antibiotica leven daarover nog altijd zorgen.   Een deel van de agrariërs en lokale bestuurders is ondanks de onderzoeken nog niet zo overtuigd van de exacte invloed van de veehouderij op de gezondheid. Een deel van de boeren krijgt soms het gevoel dat bijvoorbeeld fijnstof door tegenstanders wordt aangrepen als stok om de hond, in dit geval de intensieve veehouderij, te slaan. Het gevoel leeft bij meerdere agrariërs dat gezondheidsrisico's soms overdreven worden. Een duidelijke uitzondering daarop, zo wordt ook bij boeren breed erkend, vormt de uitbraak van de Q-koorts waarvan de piek lag in 2007-2009. Door de uitbraak van Q-koorts, onder meer bij geitenhouderijen, overleden 74 mensen.   Levensverwachting   Hubert Mackus (CDA), thans gedeputeerde Landbouw, maakte vorig najaar als wethouder van Nederweert in de gemeenteraad relativerende opmerkingen over het RIVMrapport.   Zo merkte hij fijntjes op dat de levensverwachting in Nederweert, met zijn vele veebedrijven, nog altijd een stuk hoger ligt dan in Parkstad. ,,Gezondheid is veel meer dan één stofje, zoals fijnstof. En natuurlijk moeten we aan overbelaste situaties iets doen. We moeten echter niet de verwachting wekken dat als we dit probleem oplossen hier de levensverwachting opeens met tien jaar omhooggaat", stelde Mackus.   Mark Tijssen, bestuurder Duurzaamheid bij de Limburgse Landen Tuinbouwbond (LLTB) benadrukt dat er niets boven gezondheid gaat. ,,Daar is zeker aandacht voor.   We moeten zeker werken aan verbetering.   We willen het beslist niet bagatelliseren." Toch wil Tijssen wel een nuance aanbrengen. Hij benadrukt nog maar eens dat als het om fijnstof gaat, verkeer en industrie ook voorname bronnen zijn.   Reageren? [email protected]   Het betekent een flinke toename van het aantal mensen dat een longontsteking oploopt. Lidwien Smit