Ziek worden in het ziekenhuis?

Description

Leidsch Dagblad

22 april 2017 zaterdag Leiden en regio

BIJLAGE; Blz. 006

1050 woorden

Ziek worden in het ziekenhuis?

Tekst: Annelies de Koning

Bij het woord ’ziekenhuis’ denk je aan een plek waar je naar toe gaat om beter te worden. Paradoxaal genoeg kun je juist daar ook ziek worden. Medische hulpmiddelen in ziekenhuizen bevatten namelijk regelmatig DEHP en andere ’weekmakers’, waarvan is bewezen dat ze bepaalde typen kanker en andere aandoeningen kunnen veroorzaken.   Vooral pasgeboren baby’s en jonge kinderen lopen risico op hoge blootstellingen aan deze schadelijke stoffen. DEHP is in de EU al sinds 1999 verboden in speelgoed, omdat jonge kinderen dat vaak in hun   mond steken. In infusen op kraamafdelingen echter mag het nog gewoon worden gebruikt. Toch lijkt er langzaam wat te veranderen. Naar aanleiding van een RIVM-rapport heeft de overheid vorig jaar stappen geformuleerd om de blootstelling aan hormoonverstorende stoffen als Bisfenol A en DEHP te verminderen. Onderdeel daarvan is een overleg tussen het ministerie van volksgezondheid, ziekenhuiskoepels en belanghebbende beroepsverenigingen over het op verantwoorde manier inperken van beide stoffen op kinderafdelingen en afdelingen neonatologie, waar zieke en te vroeg en te klein geboren baby’s worden behandeld. Het tweede overleg vindt binnenkort plaats.   In huis   DEHP is te vinden in huis: het komt voor in gordijnen en vloeren, maar ook in voedselverpakkingsmaterialen en kleding. Bovendien zit het in veel medische hulpmiddelen zoals bloedzakken, beademingsapparatuur en infusen. DEHP maakt plastic zachter en flexibeler, maar kan er ook uit weglekken. Met proefdierstudies hebben wetenschappers aangetoond dat de stof onder andere verminderde vruchtbaarheid bij mannen, borstkanker, obesitas en ontwikkelings- en leerproblemen kan veroorzaken. Hoewel de schadelijke effecten van DEHP al tientallen jaren bekend zijn, wordt de stof nog veel gebruikt. Behalve het verbod dat de EU in 1999 heeft ingesteld op DEHP in speelgoed, komen aanvullende maatregelen op EU-niveau maar langzaam van de grond. Ook de Nederlandse overheid is lang afwachtend geweest. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Frankrijk, dat een paar jaar geleden zelf een verbod op DEHP op kraamafdelingen en afdelingen neonatologie invoerde. De aandacht voor het onderwerp groeit echter. Zo noemde de Wereldgezondheidsorganisatie hormoonverstorende stoffen in 2012 een mondiaal gevaar en heeft de Europese Commissie recentelijk met grotere stelligheid negatieve conclusies getrokken over het gebruik van Bisfenol A en DEHP in medische hulpmiddelen. Nu het kabinet naar aanleiding van de adviezen van het RIVM maatregelen heeft geformuleerd, lijkt er in Nederland ook wat te veranderen.   Hogere blootstelling   DEHP komt vaak voor in infusen. Majorie van Duursen, toxicoloog bij de Universiteit Utrecht, legt uit dat als een infuus schadelijke stoffen bevat, de blootstelling voor de patiënt relatief hoger is dan bij inname van schadelijke stoffen via bijvoorbeeld voeding. Ze komen dan namelijk direct in het bloed terecht, zonder dat ze door het lichaam worden afgebroken. Infusen met DEHP leiden daarom tot „een heel directe, relatief hoge blootstelling en dat maakt het nog gevaarlijker.” Gavin ten Tusscher, kinderarts bij het Westfriesgasthuis in Hoorn, vertelt dat schadelijke stoffen bij pasgeborenen harder aankomen dan bij volwassenen. „Ze krijgen evenveel binnen als volwassenen, maar omdat ze kleiner zijn, heeft het meer effect.” Bovendien zijn veel organen nog in ontwikkeling. „Het gevaar is groot voor de foetus en de zuigeling”, stelt Ten Tusscher. Volgens een rapport van de Europese Commissie uit juni 2015 is de toelaatbare dagelijkse inname (tdi) van DEHP 50 microgram per kilo lichaamsgewicht. Dit betekent dat wordt verondersteld dat als iemand iedere dag die hoeveelheid binnenkrijgt, dit geen gevolgen heeft voor zijn of haar gezondheid. Het rapport concludeert dat te vroeg geboren baby’s op intensive care-eenheden vaak ruim over de tdi heen gaan. Doordat zij verschillende medische behandelingen ondergaan, kunnen ze dagelijks tot wel 6.000 microgram DEHP per kilo lichaamsgewicht binnenkrijgen, 120 keer de tdi. Ten Tusscher: „De blootstelling vooral bij pasgeborenen is ver boven wat wij acceptabel vinden voor volwassenen”. Er zijn alternatieve medische hulpmiddelen op de markt waaraan geen DEHP en/of Bisfenol A is toegevoegd. Martin van den Berg, toxicoloog aan de Universiteit Utrecht, vraagt zich af: „Als je alternatieven hebt, waarom zou je dan het risico nemen?.”   Producenten   Een medewerker van de ic neonatologie van het AMC en VUmc vertelt dat steeds minder fabrikanten producten met DEHP leveren, met als gevolg dat minder afdelingen neonatologie in ziekenhuizen producten met deze stof inzetten. Dat wordt onderschreven door de producenten. Zo zegt een salesmanager van Codan dat de situatie echt is verbeterd. Hij schat dat ongeveer 90% van de infuusproducenten voor Nederlandse ziekenhuizen geen DEHP meer gebruikt. Dat geldt in ieder geval al geruime tijd voor de infusen die zijn bedrijf maakt. Ook fabrikant Medica zegt DEHP-vrije infusen te produceren voor zowel neonatale intensive care units als voor volwassen patiënten. De infuusproducten die Vygon maakt voor afdelingen neonatologie zijn volgens de website van het bedrijf eveneens vrij van DEHP. De stand van zaken in Nederland met betrekking tot het gebruik van DEHP-vrije infuusproducten is momenteel als volgt. Het Westfriesgasthuis in Hoorn heeft er dankzij kinderarts Ten Tusscher voor gezorgd dat de afdeling neonatologie en de kinderafdeling nu zo goed als vrij zijn van PVC met schadelijke stoffen en is hiermee koploper binnen Nederland. Ten Tusscher weet dat het OLVG in Amsterdam en het UMC in Utrecht ook zijn gestart met het inkopen van hulpmiddelen zonder hormoonverstorende stoffen. De ic neonatologie van het AMC en VUmc is eveneens bezig met het onderwerp, maar kan niet met zekerheid zeggen dat er op de afdeling geen enkel product met DEHP meer te vinden is. Het streeft er wel naar om de nieuwe Amsterdamse ic neonatologie volledig DEHP-vrij in te richten. De Noordwest Ziekenhuisgroep, het UMC Groningen en het Leids UMC geven aan geen infusen met DEHP meer te gebruiken. Of de stof wel nog voorkomt in andere hulpmiddelen in deze ziekenhuizen is onbekend.   Medische hulpmiddelen bevatten vaak ’weekmakers’