Wie werkt er nu nog met chroom-6?

Description

Medewerkers van Defensie schuurden kankerverwekkende chroomlak van legervoertuigen af, terwijl de defensietop wist dat dit dodelijk kan zijn. Maar dat chroom-6 zit in veel meer producten. Welke zijn dat?
Waar is chroom-6 goed voor?
Het werkt geweldig tegen roest. Vliegtuigen, treinen, fietsbellen, motoruitlaten: van alles is in het verleden behandeld met chroom-6, en zelfs nu nog gebruikt Defensie het middel om tanks te beschermen. Als je chroom-6 aan grondverf toevoegt, ontstaat er, als de lak is uitgehard, een dun laagje dat voorkomt dat het ijzer eronder een verbinding aangaat met zuurstof, oftewel roest. Ook geeft de grondverf een goede hechting met de lak en dat is ideaal voor voertuigen in barre weersomstandigheden. In Nederland zijn ruim 21.000 mensen direct en indirect betrokken geweest bij de verwerking van chroom-6, zo blijkt uit cijfers van metaalbranchevereniging FME. Het gaat bij elkaar om een jaarlijkse omzet van € 5,3 mrd.
Wat maakt het gevaarlijk?
'Het is stukken gevaarlijker dan asbest', zegt toxicoloog Martin van den Berg van de Universiteit van Utrecht. Het middel veroorzaakt onder meer longkanker, maagkanker of allergische astma, en daarvoor hoef je het niet eens in te ademen. Ook als chroom-6 op de huid komt, kan het lichaam het opnemen en kunnen jaren later problemen ontstaan.
Chroom-6 is een geladen atoom dat in het lichaam vervalt naar het gewone chroom-3. Dat betekent dat het drie elektronen opneemt en bij die stap kan schade ontstaan aan het DNA in een cel. 'Jaren later kunnen die cellen zich spontaan delen en dan ontstaan er tumoren', aldus Van den Berg. 'Waarom dit soms pas na tien jaar gebeurt, weten we nog niet. Maar chroom-6 is zeker kankerverwekkend.'
Hoe moet je het verwerken?
Ongeveer zoals asbest. Het is prima zolang het opgesloten zit, maar het gaat mis als je er de zaag, schuurmachine of spuit op zet. Alleen onder goede bescherming mogen werknemers met chroom-6 aan de slag, maar dat gebeurde niet in de werkplaatsen van Defensie.
Inmiddels wordt het gebruik van de gevaarlijke stof beperkt. De EU staat het niet meer zomaar toe, en er komen ook alternatieven. Zo presenteerden Fokker en de TU Delft vorig jaar een veiligere stof die dezelfde hechting geeft op aluminium.
Moeten consumenten oppassen?
Het kan best dat iedereen iets thuis heeft staan met de beladen chroomverbinding erin: van planken tot raamkozijnen of schuttingen. Maar daar kan het niet zomaar uit vrijkomen. En als je een hekwerk schuurt, gaat het om kleine hoeveelheden.
Formeel is een minimale hoeveelheid al gevaarlijk, zegt Van den Berg, maar het risico stijgt naarmate er iemand meer van binnenkrijgt. En dit was het geval bij Defensie, waar de werknemers zelfs hun boterhammen aten in de stofwolken. Ongekend, vindt hij. 'De Amerikanen wisten dat het gevaarlijk was en Defensie ook. Ze hebben hun zorgplicht als werkgever ernstig verzaakt.'