Description
Kun je mensen beïnvloeden door chemicaliën uit vliegtuigen te kieperen?
Slechte chemie
Vliegtuigen die chemicaliën verspreiden om ons ziek of onvruchtbaar te maken. Het is een onzinnige complottheorie, maar zou het in theorie kunnen? Quest bekijkt de haalbaarheid van effectieve ‘chemtrails’.
Tekst: Pepijn van der Gulden
De overheid houdt ons voor de gek. Ze maakt ons ziek, verandert het klimaat en beperkt onze vruchtbaarheid. Geloof je het niet? Kijk maar omhoog op heldere dagen: je ziet de chemtrails zelf hangen. De witte strepen die in de lucht blijven zweven, uren nadat een vliegtuig gepasseerd is, bestaan uit gevaarlijke chemicaliën. Condens zou nooit zo lang blijven hangen.
Maak je geen zorgen, de witte strepen die vliegtuigen achterlaten bestaan uit onschuldig condens. Complotdenkers komen op de proppen met allerlei ‘bewijzen’ van de samenzwering, maar die zijn gemakkelijk door te prikken (zie het kader ‘Chemtrails ontkracht’). Maar stel dat je een machtige partij met kwade bedoelingen bent, is het dan met slimme scheikunde mogelijk om chemtrails die werken te maken? En wat zou je daarmee dan kunnen bereiken?
Voer voor complotten
Weather as a Force Multiplier: Owning the Weather in 2025 (Het weer als krachtenvermenigvuldiger. Het weer domineren in 2025), een rapport met die tamelijk onhandige naam vormde het begin van de chemtrail-complottheorie. De Amerikaanse Luchtmacht onderzocht in 1996 of het weer te beïnvloeden zou zijn. Het rapport constateerde dat dit in oorlogstijd grote strategische mogelijkheden zou bieden, maar dat het technisch nog niet mogelijk was. De opstellers rekenden wel op verzet tegen de plannen, ‘maar het is riskant de enorme militaire mogelijkheden die dit biedt te negeren’.
Vooralsnog leverde het rapport vooral ellende op, het was voer voor complotdenkers. Want als de overheid de lucht wil manipuleren, waarom dan ook niet het klimaat en de burgers zelf? Complotdenkers schrijven van alles toe aan de chemtrails: de wereldbevolking inperken, het verminderen van intelligentie, het koest houden van burgers en het tegengaan van klimaatverandering. Een kwade internationale samenzwering zou daarachter zitten, want ‘de elite’ is natuurlijk niet te vertrouwen.
Klassiekers werken niet
Over de samenstelling van chemtrails zijn veel complotdenkers het eens. Vliegtuigen zouden vooral metalen als aluminium, barium en strontium verspreiden. De zelfstandige Amerikaanse scheikundige J. Marvin Herndon stelde in 2015 bijvoorbeeld dat vliegtuigen deze chemicaliën in de vorm van coal-fly-ash, vliegas, verspreiden. Dat is een restproduct van steenkoolverbranding dat nog veel meer gevaarlijke stoffen bevat. Vliegas zou klimaatverandering tegen moeten gaan, maar gevaar voor mensen opleveren. Metingen van verhoogde concentraties vliegas in oppervlaktewater vormen het belangrijkste bewijs voor dit complot. Erg realistisch is dat niet. De meetwaarden in Herndons (inmiddels ingetrokken) studie bleken totaal niet te kloppen. In 2016 legden aardwetenschappers van de University of California, Irvine (VS) de werkelijke concentraties aluminium en barium voor aan deskundigen. Slechts één van ruim twintig experts geloofde dat deze mogelijk op chemtrails duidden. De gemeten hoeveelheden waren te laag om verdacht te zijn.
Maar zelfs een hogere dosering zou weinig uitrichten, zegt hoogleraar omgevingsepidemiologie Bert Brunekreef van de Universiteit Utrecht. ‘Die stoffen staan helemaal niet bekend als buitengewoon gevaarlijk. Je krijgt ze normaal gesproken al binnen via water en voeding. En veel meer dan je zult inademen.’ De huidige concentraties zijn zelfs voor kinderen minstens een factor tienduizend lager dan wat potentieel gevaarlijk is, rekent Brunekreef voor. Exit aluminium en barium.
Biologisch werkt beter
Nee, willen we echt wat uitrichten, dan zijn er veelbelovender opties, vertelt Brunekreef. ‘Er zijn stoffen die notoir gevaarlijk zijn in relatie tot hun massa.’ Dat klinkt goed, want zo wordt de beperkte laadcapaciteit van vliegtuigen optimaal benut. Stoffen als benzeen en dioxines leveren ook in kleine doses gezondheidsrisico’s. Maar benzeen is een gas, dat vervliegt bij verspreiding vanuit de lucht. Dioxines zijn lastig te produceren, omdat ze ontstaan als bijproduct van onvolledige verbranding, zegt Brunekreef. ‘Dioxines kun je niet in een potje in de winkel kopen.’
Biologische middelen bieden meer perspectief. De Amerikaanse overheid onderzocht in de jaren vijftig het gevaar van biologische beïnvloeding via de lucht. De Koude Oorlog bevond zich op een hoogtepunt, en het Ministerie van Defensie wilde het risico van Russische aanvallen onderzoeken. Vanuit de stad Saint Louis verspreidden onderzoekers de stof zinkcadmiumsulfide (zonder dat burgers het wisten, dat werd pas in 1994 toegegeven). Die stof is niet giftig, maar lijkt qua structuur wel wat op de sporen van antrax (of miltvuur), een bacterie die al in zeer kleine hoeveelheden dodelijk kan zijn. Tot ver in het land werden restanten aangetroffen, al werd het spul vanaf de grond in de lucht geblazen. Miltvuur lijkt effectief genoeg om wijdverspreid wat uit te richten. In een tamelijk wreed onderzoek bekeek het Amerikaanse onderzoeksinstituut Batelle in 2003 hoeveel antraxsporen nodig zijn om makaakjes om te leggen. De dodelijke dosis bevatte bijna 62 duizend sporen. Dat klinkt als veel, maar één gram pure antrax zou in theorie ruim 16 miljoen makaakjes kunnen doden. Best effectief.
Schade is ongericht
De vraag is wel: wat levert dat dan op? Als het lukt antrax te verspreiden is dat natuurlijk zeer gevaarlijk, maar het maakt ons niet volgzaam of onvruchtbaar. Waarom zou de overheid zijn eigen burgers dood of doodziek willen maken? Voor de vijand, in de Koude Oorlog waren dat de Russen, was dat misschien aantrekkelijk. Maar voor de eigen overheid is gerichte manipulatie, zoals de burgers veranderen in makke schaapjes, veel aantrekkelijker. Hoe je dat voor elkaar krijgt met makkelijk verspreidbare bacteriën of chemicaliën is onduidelijk. Volgens sommige complotdenkers is ziek maken wel het doel. Farmaciereuzen verdienen daaraan, en als je ziek en zwak bent, ben je minder opstandig. Het klinkt wel erg vergezocht, maar lijkt het enige haalbare scenario.
Verspreiding is lastig
Maar zelfs als schade aanrichten het doel is, kan dat beter niet per vliegtuig, gelooft Brunekreef. ‘Voor het middel de grond bereikt, stelt het niet veel meer voor. Je kunt niet besluiten: ik wil Utrecht raken, dus ik gooi het er boven Utrecht uit. Het kan dan honderden of duizenden kilometers verderop terecht komen.’ De wind voert stoffen mee en zal ze sterk verdunnen voor de grond bereikt is. ‘Iets op tien kilometer hoogte uitwerpen, is een heel onwaarschijnlijke methode. Als je kwaad in de zin hebt, is het uitstrooien van kwalijke goedjes vanuit vliegtuigen op kruishoogte zo ongeveer de minst effectieve manier die je kunt bedenken.’
Toch hebben overheden wel geëxperimenteerd met verspreiding per vliegtuig. Ook het Engelse Ministerie van Defensie was in de jaren vijftig bang voor de Russen en deed niet kinderachtig over het besproeien van onwetende burgers. De Engelsen verspreidden ongevaarlijke bacteriën per vliegtuig om de mogelijkheden te onderzoeken. Een rapport uit 2002 concludeerde: ‘De tests toonden aan dat bacteriële mengsels uit snel vliegende vliegtuigen verspreid konden worden met een behoorlijke mate van efficiëntie.’ Zijn chemtrails dan toch mogelijk? ‘Echter geen enkele verspreidingsmethode werd geschikt geacht om grote gebieden te bestrijken.’
Genoeg alternatieven
Volledig ondenkbaar zijn chemtrails dus niet. Je kunt een groepje mensen ziek maken via de lucht, maar iedereen gericht manipuleren is een zware dobber. Dat is wel geruststellend. Al is het uitgangspunt van chemische beïnvloeding minder vergezocht. In de jaren vijftig deed de CIA bijvoorbeeld serieus onderzoek naar de mogelijkheden om een stad lam te leggen door LSD in het drinkwater te doen. Dat zou een mogelijk aanvalsplan van de Russen zijn: in een stad waar iedereen onder invloed is van hallucinogene drugs wandelt een vijandelijk leger zo naar binnen. Uiteindelijk vonden wetenschappers het plan onuitvoerbaar, omdat het grootste deel van de LSD verloren zou gaan als douchewater en in het toilet.
Brunekreef wijst op nog een ander scenario: de wereldbevolking te lijf gaan met een virus, zoals in het (fictie)boek Inferno van de Amerikaanse schrijver Dan Brown. Het virus maakt in dat verhaal een deel van de wereldbevolking ongemerkt onvruchtbaar. ‘Dat is een stuk overtuigender, ook omdat het virus zichzelf verspreidt.’ Overtuigender dan gevaarlijke stoffen via een vliegtuig verspreiden in elk geval.
Meer informatie
chemtrailalert.nl: op deze site vind je mooie foto’s van condensstrepen in het luchtruim. Of was het nou keihard bewijs voor een overheidscomplot?
K A D E R S
Chemtrail ontkracht
Toch bang voor chemtrails? Maak je vooral geen zorgen. Hier zijn drie geruststellende tegenwerpingen:
- Volgens complotdenkers bestaan chemtrails pas sinds de jaren negentig. Maar op oudere foto’s zijn de achtergebleven vliegtuigstrepen al te zien, zelfs op beelden uit de Tweede Wereldoorlog. Logisch: ook toen al zorgden vliegtuigmotoren soms voor condensvorming.
- Dat de strepen soms wel en soms niet ontstaan, zou ook verdacht zijn. Bij de verbranding van kerosine komen altijd kleine stofdeeltjes vrij, waar vocht op kan condenseren. IJskristalletjes ontstaan als de stofdeeltjes terechtkomen in ijskoude lucht op kilometers hoogte. Maar alleen bij de juiste luchtvochtigheid en temperatuur kunnen ze lang blijven hangen en zelfs wolken vormen.
- Een samenzwerende elite zou achter chemtrails moeten zitten. Maar voor de uitvoering is ook de medewerking van duizenden zwijgzame piloten nodig. Welk belang hebben zij daarbij? Ze hebben juist alle reden tot tegenwerking, want ze strooien giftige stoffen uit over hun eigen partners en kinderen.
Reëel gevaar
Helemaal onschuldig zijn vliegtuigen niet. Terwijl auto’s roetfilters krijgen en kolencentrales gevaarlijke stoffen afvangen, stoten straalmotoren alle giftige resten van verbranding gewoon uit. Zo bevat vliegtuigbrandstof lood, waardoor vliegtuigen inmiddels de grootste bron van lood in de atmosfeer vormen, concludeerden onderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology (VS) in 2016. Vooral rond vliegvelden is de looduitstoot verhoogd, dat kan hersenschade veroorzaken en de intelligentie van kinderen aantasten, al waren de concentraties veel hoger toen lood nog in benzine zat. Een studie uit 2015 van dezelfde universiteit concludeert bovendien dat het vliegverkeer jaarlijks tot ongeveer 16 duizend extra vroegtijdige sterfgevallen leidt als gevolg van uitstoot van fijnstof door de motoren.
En de zichtbare vliegtuigstrepen mogen dan enkel uit condens bestaan, ze kunnen het weer wel degelijk beïnvloeden. Dat bleek na de terroristische aanslagen op 11 september 2011 in de VS. Drie dagen lang moesten alle verkeersvliegtuigen aan de grond blijven, waardoor het luchtruim voor het eerst in jaren streepvrij was. Klimatologen van onder meer de University of Wisconsin (VS) berekenden dat het verschil tussen dag- en nachttemperatuur in die periode in sommige gebieden een graad meer dan gemiddeld was.
Echt per vliegtuig verspreid
Ons op slinkse wijze manipuleren doen vliegtuigen niet, maar stoffen vanuit de lucht verspreiden is geen fictie.
- Regen tijdens de Olympische Spelen? Mooi niet. Om het weer te verbeteren, verspreidden Chinese vliegtuigen het zout zilverjodide in 2008 rondom Beijing. De deeltjes moesten waterdruppeltjes binden en daarmee regen opwekken. Eenmaal gevallen kon de regen het feestje in de hoofdstad niet verpesten. De meningen zijn verdeeld over de effectiviteit van deze methode, maar het bestaan ervan is koren op de molen van complotdenkers.
- In grote landbouwlanden als Verenigde Staten en Australië gebruiken boeren sproeivliegtuigen om zaden en bestrijdingsmiddelen over het land te verspreiden. Dat lijkt in de verte op het maken van chemtrails, maar de vliegtuigjes scheren over het land, ze vliegen niet op hoogte.
- Bij vliegshows maken vliegtuigen soms gekleurde sporen die lang in de lucht blijven hangen. Door kleurstof in de motor bij te mengen, wordt de condens gekleurd en blijven de strepen langer zichtbaar. De kleurstof die piloten gebruiken zou niet schadelijk voor de omgeving moeten zijn.
uit Quest April 2017
| Period | 15 Mar 2017 |
|---|