Boerderijstof beschermt tegen allergieën

Description

Copyright 2015 Reed Business BV All Rights Reserved   Boerderij Vandaag

29 september 2015 dinsdag

STAMKRANT Ed. 30 Nr. 11

1151 woorden

Boerderijstof beschermt tegen allergieën

Marjan Tulp

Boerderijkinderen zijn beter bestand tegen allergieën en astma, zo blijkt uit onderzoek. Waarom zijn ze minder allergisch?

Door Marjan Tulp Charles Harrison Blackley legde al in 1873 een verband tussen het opgroeien en werken op een boerderij en een verminderd risico op allergieën zoals hooikoorts. Inmiddels zijn er veel onderzoeken geweest waaruit blijkt dat kinderen die op boerderijen opgroeien minder vaak hooikoorts, allergische reacties en astma hebben dan kinderen die wel op het platteland wonen, maar niet op een boerderij. Ook volwassenen die als boer werken, hebben minder kans op allergie en het helpt zelfs tegen allergieën en astma als je op latere leeftijd voor het eerst intensief contact hebt met een agrarische omgeving. Lidwien Smit, astma-epidemioloog van de Universiteit Utrecht: “Dat effect is nog heel vaak gevonden, vooral bij onderzoek in Europa. Waarom dat zo is? Dat weet men nog steeds niet zeker.” Minder allergisch Het ‘boerderij-effect’ is sterk: kinderen die opgroeien op veehouderijen hebben de grootste bescherming tegen allergieën. Waarom zijn ze minder allergisch? Men dacht aan blootstelling aan landbouwhuisdieren, consumptie van melk direct van de koe en het inademen van ‘boerderijstof’. Maar genetische aanleg is ook een logische oorzaak. Allergische boeren zoeken ander werk en de gezondere boeren blijven op de boerderij. Universiteit Utrecht doet onderzoek naar omwonenden van veehouderijen. Ook die hebben minder hooikoorts. Echter: mensen die al luchtwegproblemen hebben, krijgen meer last in de buurt van een boerderij.  Boerderijstof Kinderen die opgroeien op boerderijen of die regelmatig contact hebben met landbouwhuisdieren of huisdieren, hebben een verhoogd endotoxineniveau. Een relatief lage dosis kan beschermen tegen allergie, het geeft een milde prikkeling van het immuunsys­teem. Endotoxinen zijn onderdelen van gramnegatieve bacteriën. Ze zijn afkomstig van mest en diervoeder. Boerderijstof is echter niet hetzelfde als endotoxine. Boerderij­stof is een verzameling van allerlei materiaal dat je bij een boerderij aantreft. Denk aan diervoeder, hooi, stof, stro, mest, bacteriën en haren. Als je in een stal stof meet, dan weet je dat er veel endotoxinen in zitten, maar ook een diversiteit aan bacteriën van stalstof. Diverse bacteriën Het moment en de mate van blootstelling lijken een belangrijke rol te spelen bij de mate van effectiviteit van beschermende factoren. Smit: “Het gaat vermoedelijk niet alleen om endotoxine, maar er is een diversiteit van de bacteriën op de boerderij waar kinderen aan blootgesteld worden en die bescherming bieden. Mensen dragen tegenwoordig minder bacteriën bij zich. Ons immuunsysteem wordt minder geprikkeld. Bij boerenkinderen is dat mogelijk veel rijker omdat ze een grotere diversiteit aan bacteriën tegenkomen.” De gezonde boerenkinderen hebben al vele allergie-onderzoekers laten nadenken omdat ze andere allergiekenmerken hebben dan andere kinderen. Een volgende stap is kijken naar bacteriële diversiteit bij kinderen zelf, wat dragen ze bij zich in neus, keel en darmen, en is dat anders dan bij controlekinderen? Dat wordt nu onderzocht. Bron: Voor dit artikel is gebruik gemaakt van het literatuuronderzoek ‘Beschermende effecten van het opgroeien en werken op een boerderij op de ontwikkeling van atopische ziekten’ door J. Douwes, L.A.M. Smit en D. Heederik. Geen vaccin Uit onderzoek van het Erasmus Medisch Centrum, het Vlaams Instituut voor Biotechnologie en de Universiteit Gent bleek dat ‘boerderijstof’ beschermt tegen allergieën en astma. Men liet muizen via de luchtwegen een flinke dosis ‘boerderijstof’ inademen, met een hoge dosering deeltjes van schimmels en bacteriën. Door boerderijstof reageert het slijmvlies aan de binnenkant van de luchtwegen minder op allergenen, zoals huisstofmijt, verklaarden de onderzoekers. Zo werden de muizen beschermd tegen huisstofmijtallergie.Volgens Lidwien Smit is het onderzoek niet direct te vertalen naar boerenkinderen. Het zegt alleen iets over allergie voor huisstofmijt in een muis, en ten tweede bleek uit eerder onderzoek dat kinderen die op een boerderij opgroeien vooral zijn beschermd tegen hooikoorts en juist niet tegen huisstofmijtallergie. Daarnaast was de dosis die de muizen binnen kregen, heel hoog. In eerder Nederlands onderzoek bleek juist dat het eerder schade aan luchtwegen gaf om zo’n grote blootstelling aan boerderijstof te krijgen. Je krijgt er ontstekingsreacties of zelfs COPD-achtige klachten van.Het beschermende effect kwam volgens de onderzoekers door een reactie van het immuunsys­teem op het eiwit A20, dat het lichaam in het longslijmvlies produceert na contact met boerderijstof. Mensen die last hebben van allergieën en astma, hebben een tekort aan het beschermende eiwit, zeiden de onderzoekers. Maar in de studie stond ook dat veruit de meeste kinderen, ook die niet op de boerderij opgroeien, die een ‘beschermende’ variant van dit A20-gen hebben, juist meer last van astma hebben.En het astmavaccin dat er volgens onderzoekers snel zal komen? Reken er maar niet op. Astma en allergieën zijn zo ingewikkeld dat er waarschijnlijk veel stoffen en genen bij betrokken zijn. Rauwe melk Het is bewezen dat het drinken van rauwe melk een anti-allergisch­effect geeft op allergieën en astma. Het vermoeden is dat rauwe melk een effect heeft op het microbioom van de darmen, het samenspel tussen alle micro-­organismen in ons lichaam. De inwendige darmflora moet de goede samenstelling hebben, anders kun je aandoeningen ontwikkelen als astma en allergie, maar mogelijk ook andere ziekten. Zwanger Zwangere vrouwen die veel omgaan met koeien en varkens, krijgen baby’s die minder kans hebben op astma, eczeem en hooikoorts. Onderzoekers van de Massey University in Nieuw-Zeeland vermoeden dat de blootstelling aan dieren en hun bacteriën het immuunsysteem van de baby gunstig beïnvloedt. Als de zuigelingen voor en na de geboorte op de boerderij leven, hebben ze half zo veel kans op astma en andere allergische aandoeningen. De activering van het immuunsysteem begint al voor de geboorte. Het heeft overigens alleen effect als de baby’s na de geboorte in contact komen met de dieren. De hygiëne-hypothese Je afweersysteem heeft bacterietraining nodig. Krijgt het dat niet, dan gaat het op latere leeftijd overreageren op ziekteverwekkers en krijg je te maken met aandoeningen als astma, eczeem en allergieën. Doordat we de afgelopen eeuwen schoner en hygiënischer zijn geworden, krijgt ons afweersys­teem te weinig training. Dat is in een notendop de zogenoemde hygiëne-hypothese. Volgens deze hypothese is het gunstig voor het afweersysteem van een kind om op een boerderij op te groeien, veel broers en zussen te hebben en naar een kinderdagverblijf te gaan. Hoe dat precies werkt, weet men niet. Vermoedelijk komt het doordat kinderen met meer soorten bacteriën in aanraking komen. Vuil, of een gebrek aan hygiëne, is niet goed. Doe kinderen lekker naar buiten in de modder, maar hou het thuis wel schoon. Schoonhouden is beter bij allergieën.

Kinderen die op boerderijen opgroeien, hebben minder vaak hooikoorts, allergische reacties en astma dan kinderen die wel op het platteland wonen, maar niet op een boerderij. Foto: ANP Het drinken van rauwe melk geeft een anti-allergisch effect op allergieën en astma. Foto: ANP Het is gunstig voor het afweersysteem van een kind om op een boerderij op te groeien. Foto: Henk Riswick

September 29, 2015